By Alpha Nederland afd. communicatie |

Hoe draag ik mijn steentje bij?

Wegens bezuinigen bij Justitie moet een derde van de Nederlandse gevangenissen sluiten, waaronder de beroemde Amsterdamse Bijlmer Bajes. Veertien jaar geleden was binnen deze muren de eerste Alpha-cursus in een Nederlandse gevangenis. De toenmalige directeur Frits Langeraar (NGK Breukelen) vertelt wat de impact van een Alpha – Prisons is. 

Frits wil niet in het hoekje zitten, tussen het raam en de andere stoel. "Ja vreemd he, ik ben 17 jaar bajesdirecteur geweest maar ik heb mijn hele leven al een hekel aan om me opgesloten te voelen. Zelfs aan een tafeltje wil ik niet klemzitten. Ik deed ook nooit mee aan ‘proefdraaien’. Dan sluiten bewaarders van een nieuwe bajes personeel voor 48 uur in, om de procedures van in- en uitsluiten en het draaien van een dagprogramma te oefenen. Zo ervaar je zelf hoe het voelt om aan de andere kant van de deur te zitten. Het idee alleen al!" 

Directeur in de Bijlmer Bajes

Het gesprek komt op de eerste Nederlandse Alpha in de gevangenis ooit, hoe is dat nou gekomen? Frits: "Ik worstelde met de combinatie van mijn geloof en mijn werk in die tijd. Ik vroeg me af, al die jaren dat ik als directeur werkte, wat God eigenlijk van plan was met mij en mijn werk in de bajes. Soms was ik jaloers op de geestelijk verzorgers, zij hebben impact in het leven van de mannen door geloofsgesprekken. Ik kon dat als directeur eigenlijk niet maken omdat ik in mijn functie “neutraal” moest zijn en de scheiding tussen kerk en staat in acht moet nemen. Hoe kon ik nou mijn steentje bijdragen? Ik had wel contact met de gedetineerden bij de afhandeling van rapporten en ik schaakte ook regelmatig met ze op de afdeling. Dat laatste zorgde wel voor de nodige verbazing ja. Maar geloofsoverdracht, dat kon ik niet maken. Er is wel ruimte voor iedere geloofsovertuiging en een gedetineerde heeft recht op pastorale zorg van zijn eigen religieuze kleur. Ook al was ik van huis uit een gereformeerde jongen en zat ik iedere zondag in het witte kerkje van de NGK Breukelen, op werkdagen van negen tot vijf behoorde ik de neutrale directeur te zijn.

In die tijd ontmoette ik Alpha directeur Jan Bakker en we raakte in gesprek over ‘zijn’ Alpha-cursus. Dit bleek in Engelse gevangenissen een succes te zijn en hij nodigde me uit om in Londen mee op onderzoek te gaan. Mocht ik het willen, dan kon Jan uit zijn kerk te Houten wel een team vrijwilligers leveren om in een Nederlandse Alpha-Prisons mogelijk te maken. Ik stemde toe op één voorwaarde: dat de predikant van mijn inrichting zou meegaan: de hervormde Ds. Ferdinand van Melle. Gelukkig zag hij een gezamenlijk reisje naar Londen wel zitten en samen met twee Houtense teamleden namen we de boot naar Engeland.”

Vooroordelen hielden geen stand 

In Londen was een presentatie, speciaal voor de Nederlandse delegatie. “De verhalen raakte me maar ik had nog veel vragen. De Nederlandse situatie was zo anders en wars van alles wat de zweem van ‘zieltjeswinnerij’ om zich heen had hangen. Ferdinand kreeg kromme tenen van opdringerigheid en het hoge ‘Jezus voor en na’ gehalte in de evangelische hoek maar dit was echt anders: oprecht en eerlijk. Onze beiden vooroordelen hielden geen stand. Ex-gedetineerden die hun leven op de rit kregen, kerken die om hen heen gingen staan en hen hielpen bij hun terugkeer in de maatschappij. Het was echt mooi.” Frits gelooft in de sociale bindingen theorie van Travis Hirshi. Hoe meer verbinding een mens heeft met mensen om zich heen en de maatschappij, hoe sterker hij in het leven staat. Des te minder wil hij bestaande relaties op het spel zetten en verliezen door het plegen van criminaliteit. Relaties met ouders, familie, een partner, vrienden, werk. Frits vult Hirshi aan: “Toch is mijns inziens de meest fundamentele verbinding die een mens kan hebben die met zijn Schepper. Hoe krachtig is het als er daarnaast ook nog een geloofsgemeenschap om iemand heen gaat staan? In Liverpool werd een training gegeven aan kerken hoe zij dat voor ex-gedetineerden kunnen doen. Paul Cowley trainde hen, hij is zelf ex-gedetineerd en de oprichter van de organisatie ‘Caring For Ex-Offenders’. Dus wij daarheen: met vijf man opeen gepakt in een auto op weg uit Londen. “

In die kerk beleefde ze de training en er volgde een moment van gebed. Vanaf het podium kwam het verzoek om in duo’s te bidden en elkaar zegenen. Frits stond naast Ferdinand. Zelfs 14 jaar later komt de ontroering van dat moment weer boven. "We legden elkaar de handen op en zegenden elkaar. Ik heb er amper woorden voor wat er daar gebeurde tijdens dat gebed. Een ontmoeting met God en elkaar, het was een soort keerpunt. We waagde de sprong, we gingen de cursus doen!”

Kennismaken met geloof

“Als directeur besprak ik met het team geestelijke verzorgers dat ik de Alpha-cursus wilde faciliteren om deze in onze bajes te organiseren met vrijwilligers van buiten. Natuurlijk bood ik ook de andere denominaties (zoals de humanist, de imam, de rabbijn, de pandit en de boeddhist) ruimte voor hun kennismakingscursussen. Omdat de Alpha nu eenmaal kant en klaar was mochten  de dominee en de RK pastor samen de spits afbijten. Na de Alpha-cursus heeft ook de imam geprobeerd iets dergelijks te organiseren maar hij kreeg hiervoor geen ondersteuning van vrijwilligers. De humanist heeft met hulp van twee vrijwilligers wel kans gezien om twee oriëntatie- bijeenkomsten te organiseren, maar zo'n succes als de Alpha is het niet geworden.” 

Er mochten maximaal 16 mannen meedoen die eerste keer, het zat zo vol.” Een steelse lach glijdt over zijn gezicht: “Ik was best jaloers op het team, ook al had ik het mogelijk gemaakt, ik kon het niet maken om actief teamlid te zijn. Ik moest het doen met de verhalen uit de tweede hand. Ik had er veel voor over gehad om gewoon te mogen beleven hoe het was. Dat team uit Houten was geweldig! Met hun taarten, pastagerechten en trouwe belangstelling voor gedetineerden én personeel wonnen ze de harten van beide groepen. Het was een succes. Terugkijkend was het ook een antwoord op mijn gebed hoe ik nou een steentje bij kan dragen.”

De Bijlmer als basis

Een Alpha-Prisons medewerker legde Frits het volgende voor. “Frits, besef je eigenlijk wel dat Ferdinand en jij het Alpha werk in de Nederlandse gevangenissen mogelijk hebben gemaakt? Jullie waren de eerste dominosteen die omging in de rij. Door jullie authentieke verhaal en lobbywerk werd de cursus mogelijk in meer penitentiaire instellingen. Vorig jaar waren er zelfs tien instellingen die de cursus draaide.” Het blijft lang stil aan de overkant van de tafel. Blijkbaar had God meer voor ogen dat de beiden mannen toen vermoedden. “Het was Zijn werk”, komt er uiteindelijk uit.

Mede door deze ervaringen ontdekte Frits dat hij meer wilde zijn dan directeur en is hij een studie HBO-Theologie gaan doen. Hij is nu één dag in de week geestelijk verzorger in Detentiecentrum te Schiphol en werkt daar met ingesloten vreemdelingen. Daarnaast werk hij als beleidsmedewerker op het ministerie van Justitie, waarbij hij vrijwilligerswerk in zijn portefeuille heeft. 

 

Pin Goog
Close
Alpha is an opportunity to explore life and the Christian faith, in a friendly, open and informal environment.
Try Alpha